خانه        بایگانی

خودموني‌تر با خودموني‌ها باحضور نسرين مقانلو [دوشنبه، 13 اسفندماه 1386]

خودموني» آينه‌اي مقابلمان مي‌گيرد تا رفتارهاي نادرست اجتماعي‌مان را با شفافيت نشان‌مان دهد. برنامه «خودموني» براي تهراني‌ها و هر ايراني كه در هر جا به تماشايش مي‌نشيند، فضايي خودماني برپا مي‌كند تا برايش از هنجارهايي بگويد كه خواسته يا ناخواسته به ناهنجار مبدل شده‌اند و طي ساليان، قرون و اعصار متمادي، اجازه داده‌ايم در وجودمان به عادت درآيند؛ عادت‌هايي كه در وهله اول به‌سرعت و پيشبرد كارهايمان مي‌انجامد اما در نگاهي عميق‌تر، مانع توسعه خودمان مي‌شود.در پايان يك روز كاري، اهالي «خودموني» براي مخاطب خود موضوعات روانشناسي، مردم‌شناسي و جامعه‌شناسي را به شكلي عميق با حضور دو بازيگر كه براي اولين بار شاهد اجرايشان هستيم (نسرين مقانلو و اردلان شجاع‌كاوه) به بررسي مي‌نشينند.بحث‌هاي كارشناسانه موضوعي، انتخاب سكانس‌هايي از فيلم‌ها و سريال‌هاي ايراني به‌عنوان مصداق موضوع برنامه، مسابقه براي بينندگان، وله‌هاي مياني شامل؛ شعر، داستانك و عبارات قصار، پلاتوها و بازي‌هاي مجريان از بخش‌هاي متنوع اين برنامه است.
حضور اقشار مختلف جامعه و مهمانان ويژه را هم مي‌توان از ديگر جذابيت‌هاي اين برنامه شمرد.تهيه‌كننده برنامه، محمد صدري است كه پيش از اين آثار موفقي چون جنگ‌هاي «شب‌بخير تهران» و «شباهنگام» و مجموعه‌هاي تلويزيوني «معجزه ازدواج»، «اين سه نفر»، «ارث بابام» و «شبكه 5/3» را از او دیده ایم.ساسان پناهي (كارگردان) كه پيش از اين كارگرداني برنامه «باز هم زندگي» به تهيه‌كنندگي بيژن بيرنگ را برعهده داشته است، در برنامه «خودموني» اولين همكاري‌اش با محمد صدري را رقم زده است. در آخرين روز بهمن‌ماه كه مصادف بود با پخش اولين قسمت برنامه «خودموني» سري زديم به پشت‌صحنه اين برنامه تا از نزديك شاهد تلاششان باشيم. *** استوديو بهمن، ساعت 4 بعدازظهر فرمانيه، استوديو بهمن. اينجا مكاني است كه اهالي «خودموني»، اين برنامه را توليد مي‌كنند. ضبط برنامه از ساعت 2 بعدازظهر شروع و تا 2 نيمه‌شب ادامه دارد. شب دوشنبه 29 بهمن‌ماه كه قرار است اولين شب پخش برنامه باشد. اولين خبرنگاراني هستيم كه سر ضبط «خودموني» حاضر شديم.

در اين ساعت از روز، گروه صميمانه در كنار هم براي ضبط قسمت «مهمان ويژه» تلاش مي‌كنند. لحظه ورود ما همزمان با پايان ضبط يكي ديگر از قسمت‌هاي «مهمان ويژه» است. با خارج‌شدن رحيم نوروزي و فرشيد منافي از استوديو، متوجه مي‌شويم كه مهمان اين آيتم، چه كسي بوده است. نسرين مقانلو نيز از واحد ضبط خارج شده و لحظه‌اي بعد در كنار مهمان ديگر برنامه، «عسل بديعي» به تمرين متن خود مي‌پردازند. اردلان شجاع‌كاوه هنوز نيامده است. به گفته صدابرداران حاضر در صحنه، شجاع‌كاوه، قدري ديروقت مي‌آيد. ساسان پناهي، كارگردان برنامه براي تمرين با مقانلو آماده مي‌شود. برنامه «خودموني» همان‌طور كه ديده‌ايد، به‌لحاظ طراحي صحنه و دكور، نگاه نو و بكري دارد. ديوارها با تابلوهايي زيبا تزئين شده است. معناي هر تابلو چقدر به اين شعر سهراب كه مي‌گويد: «تا شقايق هست، زندگي بايد كرد» نزديك است. رنگ ديوارها ملايم و آرامش‌دهنده است و... مقانلو و كارگردان همچنان در حال تمرين هستند و عسل بديعي در سكوت نظاره‌گر اين دو است. فرامرز فارسيان (مدير توليد) اولين كسي است كه به سراغش مي‌رويم تا بيشتر از خودموني بدانيم.
خودموني از واقعيت‌ها حرف مي‌زند دوست داريم در برنامه «خودموني» از واقعيات حرف زده شود و تداعي‌كننده نكات ريز تخصصي درون افراد جامعه باشد. تلاش كرديم برنامه خودموني بتواند با مخاطب ارتباط برقرار كند و بيننده را به يك آرامش مطبوع برساند، اين برنامه علاوه بر بخش‌هاي مختلف از آيتم‌هاي متنوع حضور جامعه‌شناسان و روانشناسان نيز استفاده كرده است تا مسائل مطرح شده را در سطح جامعه آسيب‌شناسي كند. منشي صحنه كه در حين گفت‌وگو به طرف ما آمده حال در تكميل گفته‌هاي فرامرز فارسيان چنين مي‌گويد: «از 15 بهمن‌ماه سر ضبط هستيم، با روزي 10 تا 12 ساعت كار فشرده تاكنون براي 20 برنامه، با موضوعات مختلف اجتماعي چون خشونت، عدم اعتماد و... پيش‌توليد داشتيم، همچنين آيتمي ديگر كه به ارتباط با عموم مردم جامعه نظر دارد و به گفت‌وگو با مردم در اماكن عمومي و همچنين حضور آنها در استوديو و بيان ديدگاه‌هايشان مي‌پردازد».
تجربه متفاوت دو بازيگر انگيزه حضورم شد در اين لحظه «يكتا ناصر» يكي ديگر از مهمانان ويژه برنامه هم مي‌رسد با پايان صحبت‌هاي منشي صحنه نزديك رفته و بعد از سلام و خسته نباشيد، از انگيزه حضورش در برنامه «خودموني» مي‌پرسيم:
«با توجه به اينكه هنوز پخش برنامه شروع نشده نمي‌توانم قضاوت كاملي از كم و كيف آن داشته باشم اما فكر مي‌كنم برنامه جالب و خوبي باشد، خصوصاً كه اجراكننده‌ها 2 تن از بازيگران باتجربه سينما و تلويزيون هستند با توجه به اينكه آقاي كاوه و خانم مقانلو از اساتيد بنده در زمينه بازيگري بوده‌اند اين نكته خود يكي از دلايل حضور من در برنامه شد. «خودموني» يك برنامه فرهنگي و اجتماعي است و به موضوعاتي مي‌پردازد كه در جامعه وجود دارد و يك نگاه خاص به آنها و علت آنها دارد، در مجموع موضوع برنامه به‌نظرم جالب آمد و وقتي متوجه اجراي برنامه توسط اين دو هنرمند حوزه بازيگري شدم، انگيزه‌ام براي حضور در برنامه «خودموني» بيشتر شد». مثل اينكه همه چيز آماده ضبط شده است، ناگفته نماند كه در اين لحظه كه قرار است با حضور بديعي برنامه ضبط شود محمد سلوكي از مجريان پرطرفدار نيز در اتاق گريم است مدير صدابرداري همه را به سكوت دعوت مي‌كند، با اجازه كارگردان در كنار عوامل پشت صحنه نظاره‌گر ضبط برنامه مي‌شويم نور پروژكتورها چشم را خيره مي‌كند دوربين‌ها روشن شده است مقانلو از اتاق فرمان دستور مي‌گيرد و فرمان حركت كارگردان را با سر تاييد مي‌كند! بعد از چند ثانيه سكوت مطلق ضبط شروع مي‌شود. موضوع برنامه‌اي كه امشب قرار است با حضور عسل بديعي ضبط شود مساله عدم اعتماد است. مقانلو: «خانم بديعي موضوع برنامه ما «عدم اعتماد» است و... شما چقدر به خودتان اعتماد داريد؟ بديعي: تا زماني كه در خصوص موضوع يا مسأله موردنظر حرفي براي گفتن داشته باشم و در خودم توانايي انجام كار را ببينم. مقانلو سوالات مختلفي را با محوريت موضوع مورد بحث يكي پس از ديگري از بديعي مي‌پرسد. او نيز بعد از كمي تامل به يك‌يك آنها پاسخ مي‌دهد.
در ضبط برنامه بديعي چندين بار كارگردان كات مي‌دهد و دليل آن هم اكثراً سر و صدايي است كه از بناي ساختمان مجاور مي‌آيد و صدابرداري سرصحنه را دچار مشكل مي‌كند، البته چند دفعه هم به‌خاطر تپق‌هاي مجري، كارگردان كات داد. مثلاً اشاره مقانلو به پخش مجموعه «تا صبح» از شبكه يك كه اشتباه عنوان شد چون اين سريال از شبكه 5 پخش شده بود. بالاخره برنامه ضبط مي‌شود و با خسته نباشيد صدابردار، نسرين مقانلو و عسل بديعي از روي صندلي‌هاي راحتي تك نفره خود بلند مي‌شوند و به خاطر ضبط خوب اين آيتم به يكديگر خسته نباشيد مي‌گويند. فرصت خوبي است كه با نسرين مقانلو، سلام و احوالپرسي و گپ كوتاهي داشته باشيم. البته خستگي و مشغله‌اي كه مقانلو از اجراي پشت‌سر هم برنامه دارد، بيشتر از چند جمله به او اجازه صحبت نمي‌دهد. مقانلو انگيزه حضورش در جايگاه كار اجرا را در كسب تجربه‌هاي متفاوت مي‌بيند. اگرچه اولين تجربه‌اش است و قطعا تجربه‌اي سخت را از سر مي‌گذراند ولي تا به اين لحظه احساس رضايت دارد و معتقد است: در علاقه‌اي كه در خودم به اجراي اين برنامه ديدم، به اضافه تلاش و پشت كار گروه باعث شده كار با موفقيت جلو برود. با توجه به هماهنگي‌هايي كه بين من و مجري ديگر برنامه يعني آقاي اردلان شجاع‌كاوه صورت گرفته است، همه چيز خيلي خوب پيش مي‌رود و ... با توجه به اينكه اسم برنامه «خودموني» است، وقتي اجراي اين برنامه به شما پيشنهاد شد، چقدر دغدغه خودموني بودن با شركت كننده و مهمانان حاضر در برنامه و از سوي ديگر برقراري ارتباطي صميمانه با بيننده‌هاي برنامه برايتان مطرح بود؟ (قدري تامل مي‌كند) به نكته خوبي اشاره كرديد. اتفاقا خودم هم خيلي به اين موضوع فكر كردم. نكته مهمي بود. از همان ابتدا تصميم گرفتم خودم باشم، يعني وقتي با مهمان برنامه گرم گفت‌وگو مي‌شوم، مطمئن باشيد كه اين خود نسرين مقانلو است كه با شما صحبت مي‌كند. يعني به عنوان يكي از اعضاي اين جامعه و ... مقانلو بيشتر از اين فرصت گفت‌وگو ندارد.
از اتاق گريم به سراغش آمده‌اند. بايد بعد از قدري روتوش دستيار گريم، سريع لباسش را عوض كرده و با پوشش ديگري براي ضبط ادامه برنامه حاضر شود چون در بخش بعدي بايد صحنه‌هاي حضور «يكتاناصر» به عنوان مهمان ويژه ضبط شود. پس بيشتر از اين وقت مقانلو را نمي‌گيريم ضمن اينكه از او قول يك گفت‌وگوي مفصل و صدالبته مشترك با اردلان شجاع‌كاوه را نيز مي‌گيريم. در فاصله آماده شدن مجري، شايد تنها فرصتي باشد كه بتوانيم با كارگردان به گفت‌وگو بنشينيم.
اجتماع ما شبيه يك هواپيما است «برنامه خودموني يك برنامه اجتماعي است و موضوعات آن كاملا در جامعه مصداق دارد. برنامه در آن واحد به مسائل و موضوعات مختلف فرهنگي نيز مي‌پردازد در حالي كه به حريم ديگران احترام مي‌گذاريم. به همراه گزارشات و مستندات با عموم مردم جامعه وارد گفت‌وگو مي‌شويم. به‌خاطر اينكه مي‌خواهيم مردم اين برنامه را از خود دور نبينند. از همين‌رو مخاطب را دعوت مي‌كنيم كه به همراه كارشناسان برنامه در استوديو حضور پيدا كرده و ديدگاه‌ها و نظرات‌شان را بيان كنند تلاش كرديم «خودموني» آينه‌اي باشد براي مردم ايران تا در مورد مشكلات و ناهنجاري‌هايي كه شايد در طول تاريخ در فرهنگ ما ريشه دوانده است با همكاري خود مردم علت‌يابي كنيم و به طرح مساله بپردازيم و... در ادامه با بيان راهكارهايي از طرف كارشناسان به بررسي اين مسائل و معضلات مي‌پردازيم.» پناهي در ادامه با اشاره به نام اين برنامه اين‌طور مي‌گويد: «در ابتدا قرار بود نام برنامه «خودموني ما» باشد تا به نوعي در قالب يك نوع انتقاد محترمانه به همه ما كه در جامعه حضور داريم اشاره كند اما بعد تصميماتي كه اتخاذ شد اسم برنامه به «خودموني» تغيير پيدا كرد كه فكر مي‌كنم مي‌تواند يك حركت جمعي جامعه را در اين برنامه جست‌وجو كرد علاوه بر اينها ما تلاش كرديم تا در اين برنامه چگونه به وجود آمدن الگوهاي رفتاري كه در جامعه نمايان است بررسي شود.» ويژگي طراحي صحنه برنامه «خودموني» موضوع ديگري بود كه با كارگردان مطرح كرديم. سعي كرديم «خودموني» يك طراحي صحنه خاص داشته باشد. يك فضاي خصوصي كه در آن مهمان ويژه حضور دارد اين فضا نزديك به فضاي خانگي است تا همه يكديگر را صميمي احساس كنند. خصوصا ارتباطي كه بيننده ما با كارشناس برنامه برقرار مي‌كند. در قسمت ديگر از طراحي صحنه اين برنامه كه مربوط به حضور مردم مي‌شود فضا را شبيه به يك هواپيما درست كرديم كه نشان مي‌دهد همه ما در جامعه سرنوشت‌مان يكي است و اجتماع ما شبيه به يك هواپيما است كه همه در آن حضور دارند.» در ادامه قرار است برنامه سلوكي ضبط شود كه ما جمع گرم و صميمي «خودموني» را به اميد پخش برنامه‌اي پرمخاطب ترك مي‌كنيم.