خانه        بایگانی

همه‌ی ‌مردان‌ هالیوود! [پنجشنبه، 25 شهریورماه 1389]

قهرمان‌های سینمای غرب
قهرمانی که در سال‌های اخیر به اهداف سیاسی، قضایی و نظامی‌هم نیم نگاهی انداخته است و در نمونه‌هایی مانند مجموعه سه گانه‌ی بورن با بازی مت دیمون به نمایش گذاشته شده است.
قهرمان پردازی در سینمای آمریکا با ذات این سینما و شالوده ی محتوایی و ساختاری اش پیوند خورده است.‌هالیوود چه در سال‌های اخیر و چه در دهه‌های گذشته همیشه اولین مروج قهرمان‌های تأثیرگذار و الگوهای فراگیر فرهنگی بوده و از این طریق علاوه بر تثبیت سنت‌های نمایشی خود سود قابل توجهی هم به صنعت همیشه پرپول خود تزریق کرده است. قهرمان‌های سینمایی در هر دوره و زمانی در پاسخ به یک یا چند نیاز و خواسته ی اصلی مردم جامعه خلق می‌شوند و به همین دلیل به یک اقبال عمومی و همه جانبه دست پیدا می‌کنند. این اقبال عمومی‌می‌تواند زمینه ساز ماندگاری قهرمان و تأثیرگذاری فزاینده‌ی وی در میان مردم شود و درنهایت نام قهرمان را به عنوان یک پدیده‌ی فرهنگی در تاریخ سینما و تاریخ جهان ثبت کند. قهرمان‌های سینمای آمریکا در طول عمر دور و دراز خود به اشکال مختلفی درآمده اند و هر بار به شکلی فکر و ذکر مخاطبان را به خود مشغول کرده اند. در متن زیر پنج شمایل اصلی این قهرمان‌ها را که به دلایلی بیشتر موردتوجه قرار گرفته اند کنار هم قرار داده ایم تا علاوه بر ذکر مشخصات هریک از آنها امکان مقایسه میانشان را هم برقرار کنیم.

جنتلمن‌های آمریکایی
این نوع از قهرمان‌های خوش پوش و خوش قیافه‌ی آمریکایی همیشه نقش مرد ایده آل (یا در مواردی زن ایده آل) آمریکایی را بازی کرده اند، همیشه حضور خود را در فیلم‌های آمریکایی به نمایش گذاشته و هرگز دچار افول نشده اند. جنتلمن مبادی آدابی که در بسیاری از فیلم‌های آمریکایی نقشی کلیدی را بازی می‌کند الگوی ثابت پایداری بود که برای اولین بار در دوران سینمای ماقبل کلاسیک و با بازیگرانی مانند داگلاس فربنکس خلق شده و بعدها در دوران کلاسیک به اوج خود رسیده است. چهره ای که بازیگرانی مانند کری گرانت و حتی کلارک گیبل در فیلم‌های خود به نمایش گذاشته اند می‌تواند مثال خوبی برای این نوع قهرمان باشد. تأثیر و جذابیت این نوع قهرمان تا حد زیادی وامدار شخصیت ستاره‌ای بازیگر است و قهرمان بدون آن نمی‌تواند در قامت یک شمایل دوست داشتنی و محبوب فرو برود. این ستاره/ قهرمان‌ها در فیلم‌های خود اغلب درگیر مناسبات خانوادگی و عاشقانه هستند و معمولا در بستر شهری به تعامل با دیگر شخصیت‌ها مشغول می‌شوند. بعد از دوران کلاسیک این قهرمان‌ها در بافت سینمای آمریکا پراکنده شدند و وجه متمایز و قابل تشخیص خود را در فیلم‌های سینمایی تا حدی از دست دادند اما تأثیر خود را بر فرهنگ عامه همچنان حفظ کردند و علاوه بر سینما در ساختار دیگر رسانه‌ها به حیات خود ادامه دادند.

قهرمان‌های تلخ اندیش
ریشه‌ی پیدایش این دسته از قهرمان‌ها هم به سال‌های کلاسیک سینما و دوران جنگ جهانی دوم برمی‌گردد. شمایل عبوسی که در نشان دادن احساسات خود ابا دارد و با نگاهی تلخ به جهان و جریان‌های موجود در آن می‌نگرد، از حس و حال زمانه نشئت گرفته بود و اوضاع نابسامان اجتماعی را در رفتار فردی خود به نمایش می‌گذاشت. این قهرمان تلخ اندیش در واقع همان ضدقهرمانی است که در قامت قهرمان به نمایش گذاشته می‌شود و در فیلم‌های نوآر و جنایی و گه گاه عاشقانه به وفور به چشم می‌خورد. همفری بوگارت در کازابلانکا یکی از نمونه‌ای‌ترین این قهرمان‌هاست که شمایلی تمام عیار از این قهرمان به نمایش می‌گذارد و اتفاقا به محبوبیتی بی‌سابقه دست می‌یابد. بدبینی، کلبی مسکلی و سرخوردگی این قهرمان در سال‌های بعد هم در نمونه‌هایی مانند تراوس بیکل فیلم راننده تاکسی استمرار یافت و با تلفیق با روح زمانه تصویری از قهرمان آرمانی دوران خود را بر پرده‌ی سینما به نمایش گذاشت که از سردرگمی‌و ناهنجاری پیرامون خود به خشم آمده بود و این خشم را علاوه بر رفتار، در ظاهر خود هم نشان می‌داد. محبوبیت این نوع قهرمان کمتر از دیگر قهرمان‌های سینمای آمریکاست اما در میان علاقه مندان و پیگیران سینما طرفداران وفاداری دارد و به همین دلیل به شمایلی کاملا ماندگار در محافل سینمایی تبدیل شده است.

وسترنرها و قهرمان‌های تاریخی
این قهرمان‌ها که در سال‌های میانی قرن بیستم در روزهای اوج خود به سر می‌بردند از باری کاملا اساطیری برخوردار بودند و در خصوصیات شخصیتی خود از مؤلفه‌های بومی‌آمریکایی هم استفاده ی فراوان می‌بردند. وسترنرهای آمریکایی همان اسطوره‌های ملی - میهنی بودند که در یک بستر جغرافیایی کاملا آمریکایی منش استقلال طلب، عدالت جو و جوانمرد خود را به نمایش می‌گذاشتند و همذات پنداری حداکثری مخاطبان را به جان می‌خریدند. جان وین در فیلم‌های پرشمار وسترنی که در این دوران ساخته شدند بهترین مثال برای این نوع قهرمان بومی‌است؛ قهرمانی که بعدها با اندکی تغییر و تحول در ظاهر امثال کلینت ایستوود به حیات خود ادامه داد. این قهرمان اسطوره ای از طرف دیگر با شخصیت‌های فیلم‌های تاریخی همانندی آشکاری داشت. قهرمان‌های حماسه‌های تاریخی مانند وسترنرها بر ارزش‌های اخلاقی خاص خود تکیه می‌کردند و غالبا دستگیر ضعفا و حامی‌فقرای جامعه بودند. این قهرمان‌ها که غالبا در فیلم‌های پرهزینه ی با شکوه تاریخی به نمایش درمی‌آمدند مانند شمایل چارلتون هستون در سایر کشورها هم با استقبال مواجه می‌شدند و طرفداران دوآتشه ای برای خود پیدا می‌کردند. ریدلی اسکات با ساخت فیلم گلادیاتور در سال2000 و با به خدمت گرفتن راسل کرو به عنوان بازیگر، شکوه فیلم‌های تاریخی سال‌های میانی قرن بیستم و محبوبیت ستاره‌های اخلاق‌گرای آنها را به بهترین شکل ممکن بازآفرینی کرد.

قهرمان‌های اکشن
این نوع قهرمان‌ها در دو دوره از سینمای آمریکا بیشتر مورد توجه بوده اند. نسل اول این قهرمان‌ها در دو دهه‌ی 1970 و 1980 ظهور کردند و از لحنی غالبا اعتراضی نسبت به اوضاع زمانه برخوردار بودند. این قهرمان‌ها که متأثر از ناکامی‌های جنگ ویتنام، اوضاع نابسامان اقتصادی، تبعیض نژادی و جنبش‌های فرهنگی و ضدفرهنگی تا حدی بازتاب حال وروز زمانه ی خود بودند، برای رسیدن به مقصود خود شخصا دست به اقدامات فیزیکی می‌زدند و با تکیه بر توانایی‌های جسمی‌یا با استفاده از ابزار و ادوات نظامی‌کار خود را پیش می‌بردند. شمایل این نوع قهرمان در مجموعه فیلم‌های راکی و تا حدی در مجموعه فیلم‌های ترمیناتور قابل ردیابی است. قهرمان‌های اکشن در سال‌های بعد و مشخصا در دهه ی1990 و همین طور از سال 2000 به بعد با استفاده از جلوه‌های ویژه‌ی کامپیوتری سر و شکل جذاب تری به خود و فیلم‌هایشان بخشیدند اما تا حد زیادی از آرمان‌ها و تهعداتی که قهرمان‌های دهه‌های گذشته دنبال می‌کردند، فاصله گرفتند و بیشتر با مقاصد شخصی دست به اقدامات خونین و البته تماشایی می‌زدند. شمایل تام کروز در فیلمی‌مانند مأموریت؛ غیرممکن می‌تواند مثال روشنی برای این نوع قهرمان آمریکایی باشد؛ قهرمانی که در سال‌های اخیر به اهداف سیاسی، قضایی و نظامی‌هم نیم نگاهی انداخته است و در نمونه‌هایی مانند مجموعه سه گانه‌ی بورن با بازی مت دیمون به نمایش گذاشته شده است.

ابرقهرمان‌ها
محبوبیت قهرمان‌هایی با قدرت‌های فراطبیعی را می‌توان در ادبیات عامه پسند و سنت کامیک بوک‌های ارزان قیمت ردیابی کرد که از سال‌ها پیش تاکنون همیشه جایگاه ثابتی در بافت فرهنگی آمریکا داشته اند. این قهرمان‌ها بسته به اقتضای زمانه گه گاه از صفحه‌های کتاب‌ها و مجلات قدم به پرده‌ی سینما گذاشته اند و با استفاده از امکانات آن به قهرمان مد روز اهالی سینما و رسانه تبدیل شده اند. ابرقهرمان‌ها اغلب محصول دوران بحران هستند چراکه با تکیه بر توانایی‌های فراطبیعی خود می‌توانند ناتوانی‌های مخاطبان را در عرصه‌ی زندگی فردی، اجتماعی و سیاسی جبران کنند. اقبال عمومی‌به این نوع قهرمان‌ها در دوران جنگ سرد و البته بعد از ماجرای 11سپتامبر مصداق بارز همین جریان است؛ جریانی که نه تنها در آمریکا بلکه در سایر کشورها هم خودش را تکثیر می‌کند و می‌تواند به دغدغه ی اصلی اکثر سینمادوستان در گوشه گوشه ی جهان تبدیل شود. محبوبیت کم سابقه ی اسپایدرمن و حتی اقبال مجدد به مجموعه فیلم‌های بتمن به خصوص شوالیه‌ی تاریکی بهترین مثال برای این جریان است. ابرقهرمان‌ها در اولین دهه‌ی هزاره ی جدید و درست در دورانی که همه جذابیت انکارناپذیر آنها بر پرده ی سینما را از یاد برده بودند بعد از پیوند با تکنولوژی‌های مدروز در قالبی تکامل یافته تر به حیاتشان ادامه دادند و با فروش بی سابقه خود در زمره‌ی پرفروش‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما جایی به خود اختصاص دادند.